Den Koopere Olyfant

Beste Leden,

De toch wel bijzondere naam "Den Koopere Olyfant" hebben wij ontleend aan het inmiddels verdwenen* Oud Haagsch Café waarvan alleen nog het uithangbord bewaard is gebleven. Wij hebben hiervan een exacte replica van het origineel dat boven de rook tafel hing in ons bezit. Met enige regelmaat, denkend aan minimaal twee maal per jaar, willen wij bijeenkomsten organiseren waar wij samen filosoferen, van gedachten uitwisselen, voordragen, lezingen en evt. workshops geven onder het genot van een goede Pijp, sigaar en mooie Malt Whisky's. Dit willen wij op wisselende locaties, zowel binnen de Nederlandse grens als wel in het buitenland, houden en ook “Outdoor” schuwen wij niet. Dit alles ter verrijking en genoegen.

 Tot ziens bij "Den Koopere Olyfant".

 *) Omstreeks het einde van de jaren 40 van de vorige eeuw

Oorsprong van het roken en van de pijp:

Historie: Met een kleine variatie op een bekend gezegde zouden we heel goed kunnen spreken over "de pijp van Columbus". De eerste Westerse kennismaking met het roken vond namelijk plaats in Amerika (Virginia). De indianen rookten de gedroogde tabaksbladeren in handgemaakte houten pijpen. De zeelieden namen deze gewoonte al spoedig over. Op de lange zeereizen werd de honger stillende werking van het roken al snel gewaardeerd. Via de zeevaart werd het roken geïntroduceerd in de Europese havensteden. Vast staat dat in de tweede helft van de 16e eeuw het fenomeen roken bekend was in steden als Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen. De oudst bekende schriftelijke vermelding stamt uit Enkhuizen, waar het "roken op kerkelijke hoogtijdagen" werd verboden.

Met de verbreiding van het pijproken ontstond o.a. in Nederland een bloeiende pijpnijverheid. In tegenstelling tot de houten Indiaanse pijp werd in Europa gewerkt met witbakkende klei als grondstof. Vanaf ongeveer 1600 ontstaan overal pijpmakerijen. De benodigde klei wordt in steeds grotere hoeveelheden ingevoerd vanuit omringende landen.
De grotere steden stonden (net als nu nog vaak) tolerant ten opzichte van nieuwe gewoonten. Roken werd in eerste instantie in Amsterdam dan ook snel geaccepteerd, veel sneller als op het platteland. De snelle groei van de Amsterdamse bevolking zorgde er tevens voor dat de produktie van, en de handel in, rookartikelen van groot economisch belang werd. Amsterdam diende daarbij als toevluchtsoord voor de eerste generatie pijpmakers die uit Engeland kwam. De fabrikage van pijpen werd al snel een echte vorm van industrie. De toenmalige seriematige produktie, met specialisten voor elke stap in het fabrikageproces, kende grote overeenkomsten met het nu zo verafschuwde lopende-band-werk.

Het pijpmaken nam in die tijd in Amsterdam zo'n vlucht dat er zelfs een periode een wekelijkse pijpenmarkt werd gehouden. Er bestaan dan, alleen in Amsterdam zelf al, inmiddels tientallen pijpmakerijen.
Het succes van de pijp zorgt er voor dat ook in andere steden pijpnijverheid ontstaat. Het meest succesvol is daarin Gouda. Daar heeft men namelijk veel meer oog voor de kwaliteit en het uiterlijk van de pijp. Mede als gevolg van de Hollandse welvaart is er steeds meer aandacht voor de pijp als modeartikel.
Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat Amsterdam de toppositie kwijtraakt en niet meer herovert. Ondanks de belemmeringen die men de Goudse pijpmakers oplegt (heffen van belasting bij verkoop op de Amsterdamse markt) neemt Gouda de leidende rol over. Men sticht daar een eigen pijpenmarkt en houdt de koppositie vast tot ongeveer 1750.

Daarna komt de klad erin. Niet alleen wordt de produktie te duur (arbeidstijdverkorting en loonstijging); ook krijgt de consument meer interesse voor snuiftabak, de sigaar en later ook de sigaret. De pijp neemt met het ingaan van de 20e eeuw een zeer bescheiden minderheidspositie in. Als dan tenslotte ook de veel duurzamere houten pijp zijn intrede doet is het definitief gedaan. Het maken van kleipijpen gebeurt nu alleen nog heel kleinschalig als toeristische attractie.

Het productieproces van whisky kent verschillende stappen. Het proces begint met het bevochtigen van gerst waardoor de gerst zal ontkiemen tot mout. Dit heet mouten of malting. Daarna worden de moutkorrels boven een open vuur, of met hete lucht gedroogd, het eesten of kilning. Dit deel van het proces heeft grote invloed op de uiteindelijke smaak van een whisky aangezien de rookgeur diep doordringt in de moutkorrels. De voor het vuur gebruikte brandstof kan bijvoorbeeld wel of geen turf bevatten. Daarna, tijdens het mashen worden de gedroogde korrels fijngemalen en wordt er vervolgens water aan toegevoegd. In het ontstane moutbeslag zal het zetmeel na verloop van tijd omgezet worden in suikers. De volgende belangrijke stap in het proces is het gisten (fermentation) van de suikers. Hierdoor ontstaat de alcohol in het moutbeslag. De drank die ontstaat wordt wort of 'wash' genoemd. Het alcoholpercentage is dan echter nog niet veel hoger dan in bier en bedraagt ongeveer 7 tot 8 volumeprocent. De laatste stap in het productieproces van whisky is het distilleren (distillation). Hierbij wordt de wash in een koperen potketel (wash still) of roestvast stalen kolomketel verhit tot boven het kookpunt van alcohol. De verdampte alcohol wordt gekoeld en opgevangen waardoor deze een hoger alcoholpercentage heeft dan de wash. Dit distilleren wordt herhaald in een kleinere koperen potketel, de spirit still, waarna de dan ontstane whisky (spirit) in eikenhouten vaten wordt opgeslagen om te rijpen. Naast het eesten zijn ook de ketels en vaten van grote invloed op de smaak en het karakter van de whisky. Een minimale rijpingstijd voor een whisky is 3 jaar en 1 dag (volgens de Engelse wet, daarvoor heet het nog new make spirit), maar vele whiskysoorten worden veel langer opgeslagen in de houten vaten. Een goede whisky kan wel 30 jaar opgeslagen worden voordat deze uiteindelijk gebotteld wordt en in de winkel komt te staan.

Scotch whisky is de officiële benaming voor whisky afkomstig uit Schotland zoals dat is vastgelegd in de Europese wetgeving.

Single malt whisky

Tegenover de blended whisky's staan de single malt whisky's, die bestaan uit whisky's afkomstig van één distilleerderij. Deze whisky's zijn vaak wat 'ruiger' van smaak; bijvoorbeeld de whisky's uit het westen van Schotland kenmerken zich door een zilte, jodium-achtige smaak. Single malts worden gedistilleerd in koperen potketels. Tijdens het bereiden past men de techniek eesten toe, waarbij de gerst wordt verhit boven een vuur dat vaak ook een deel turf bevat. Deze turf of juist het ontbreken ervan heeft een sterke invloed op de uiteindelijke smaak van de whisky.

Er zijn vier whiskygroepen die worden ingedeeld naar de geografische ligging van de distilleerderij:

• Highland malt; van de hooglanden boven de lijn Dundee-Greenock
• Lowland malt; uit het gebied ten zuiden van deze lijn
• Islay malt; van het eiland met die naam
• Campbeltown malt; van stokerijen op de Mull of Kintyre, dat is het Zuid Westelijke gebied van het schiereiland Kintyre in Zuid West Schotland.

De Highland regio is erg groot en wordt vaak verder onderverdeeld in:

• Northern Highlands
• Western Highlands
• Eastern Highlands
• Speyside, in deze regio ligt de hoogste concentratie distilleerderijen.
• Islands (Arran, Mull, Jura, Skye, Orkney)

Fles "25 years old" single malt whisky uit de "Fine Oak" series

Het maken van single malt whisky is niet enkel voorbehouden aan Schotland. Ook in andere landen wordt single malt whisky gemaakt, bijvoorbeeld in Japan, Brazilië, Frankrijk, Canada, India, Nieuw-Zeeland, op Tasmanië en zelfs in Nederland en België. In Wales wordt sinds kort weer single malt whisky gemaakt, nadat de whisky-industrie daar 100 jaar had stilgelegen. De naam van deze whisky is Penderyn.

Het ideale whiskyglas voor een single malt is een niet al te groot tulpvormig glas op een voetje. Het glas is dan klein genoeg om de geur niet al te snel te laten vervliegen, en groot genoeg om ook de neus mee te betrekken bij het nuttigen van de whisky. Het cognacglas voldoet over het algemeen ook prima. Een single malt drinken uit een tumbler is eigenlijk not-done: de tumbler is geschikt voor whisky on the rocks (met ijs), en dus niet voor een single-malt.

Het toevoegen van een of enkele druppels water zet een proces in gang dat de geur beter vrijmaakt, en de smaak wat verzacht. Te veel water is echter funest, net als het gebruik van ijs, omdat de kou er voor zorgt dat de smaaksensatie minder wordt.

"There are two things a Highlander likes naked, and one of them is malt whisky."
(Scottish proverb.)

"The water was not fit to drink. To make it palatable, we had to add whisky. By diligent effort, I learnt to like it."
(Sir Winston Churchill)

"I Like my whisky old and my women young. "
(Errol Flynn)

"Always carry a large flagon of whisky in case of snakebite and furthermore always carry a small snake."

"Anybody who hates dogs and loves whiskey can't be all bad.

"We frequently hear of people dying from too much drinking. That this happens is a matter of record. But the blame is always placed on whisky. Why this should be I never could understand. You can die from drinking too much of anything — coffee, water, milk, soft drinks and all such stuff as that. And so as long as the presence of death lurks with anyone who goes through the simple act of swallowing. I will make mine whisky."
(W.C. Fields, 1880-1946)

"The light music of whiskey falling into a glass - an agreeable interlude."
(James Joyce)

"Too much of anything is bad, but too much of good whiskey is barely enough."
(Mark Twain)

"Give an Irishman lager for a month, and he's a dead man. An Irishman is lined with copper, and the beer corrodes it. But whiskey polishes the copper and is the saving of him."
(Mark Twain, Life on the Mississippi)

"Whiskey is for drinking; water is for fighting over."
(Attributed Mark Twain)

"Whisky is liquid sunshine."
(George Bernard Shaw)

"I should never have switched from Scotch to Martini's
( Humphrey Bogart's last words)

"I just had 19 shots of whiskey, I think that's a record."
(Dylan Thomas's last words.)

"Friendship is like whisky, the older, the better."
(Anon.)

"For a bad hangover take the juice of two quarts of whisky."
(Eddie Condon)

"Don't you drink? I notice you speak slightingly of the bottle. I have drunk since I was fifteen and few things have given me more pleasure. When you work hard all day with your head and know you must work again the next day what else can change your ideas and make them run on a different plane like whisky? When you are cold and wet what else can warm you?"
(Ernest Hemingway)

"Whisky, drink divine!
Why should drivelers bore us
With the praise of wine
While we've thee before us?"
(Joseph O'Leary)

"The proper drinking of Scotch whisky is more than indulgence: it is a toast to civilization, a tribute to the continuity of culture, a manifesto of man’s determination to use the resources of nature to refresh mind and body and enjoy to the full the senses with which he has been endowed."
(David Daiches, Scotch Whisky 1969)

“I believe that pipe smoking contributes to a somewhat calm and objective judgement in all human affairs.”

-Albert Einstein, 1950-

“The fact is, Squire, the moment a man takes to a pipe, he becomes a philosopher. It’s the poor man’s friend; it calms the mind, soothes the temper, and makes a man patient under difficulties. It has made more good men, good husbands, kind masters, indulgent fathers, than any other blessed thing on this universal earth.”

-”Sam Slick, The Clockmaker”-

“Second-hand smoke is claimed to cause many deaths and is the basis for tyrannical curbs on offices and pubs. This figure is arrived at by guesswork, inspired by hysteria, and masquerades as scientific ‘proof’ – a process which characterises our age.”

-Andrew Alexander. Daily Mail.-

“Nowhere in the world will such a brotherly feeling of confidence be experienced as amongst those who sit together smoking their pipes.”
- The Results and Merits of Tobacco, 1844, Doctor Barnstein

“A pipe is the fountain of contemplation, the source of pleasure, the companion of the wise; and the man who smokes, thinks like a philosopher and acts like a Samaritan.”

-Edward George Bulwer-Lytton, 1st Baron Lytton-

“Pipe smoking is the most protracted of all forms of tobacco consumption. It may explain why pipe smokers are generally regarded as patient men–and philosophers.”

-Jerome E. Brooks, from The Mighty Leaf, Tobacco Through the Centuries-

“There is no composing draught like the draught through the tube of a pipe.”

-Captain Frederick Marryatt-

“Pipe: a primary masculine symbol with authoritarian overtones but also indicative of reliability and contentment.”

-The Dictionary of Visual Language, 1980-

“I hated tobacco. I could have almost lent my support to any institution that had for its object the putting of tobacco smokers to death…I now feel that smoking in moderation is a comfortable and laudable practice, and is productive of good. There is no more harm in a pipe than in a cup of tea. You may poison yourself by drinking too much green tea, and kill yourself by eating too many beefsteaks. For my part, I consider that tobacco, in moderation, is a sweetener and equalizer of the temper.”

-Thomas Henry Huxley-

“The pipe draws wisdom from the lips of the philosopher, and shuts up the mouth of the foolish; it generates a style of conversation, contemplative, thoughtful, benevolent, and unaffected.”

-William Makepeace Thackeray, from The Social Pipe-

“A pipe in the mouth makes it clear that there has been no mistake–you are undoubtedly a man.”

-A. A. Milne-

“Well, it keeps my hands busy, and my mouth shut.”

-Exile-