Den Koopere Olyfant

Beste Leden,

De toch wel bijzondere naam "Den Koopere Olyfant" hebben wij ontleend aan het inmiddels verdwenen* Oud Haagsch Café waarvan alleen nog het uithangbord bewaard is gebleven. Wij hebben hiervan een exacte replica van het origineel dat boven de rook tafel hing in ons bezit. Met enige regelmaat, denkend aan minimaal twee maal per jaar, willen wij bijeenkomsten organiseren waar wij samen filosoferen, van gedachten uitwisselen, voordragen, lezingen en evt. workshops geven onder het genot van een goede Pijp, sigaar en mooie Malt Whisky's. Dit willen wij op wisselende locaties, zowel binnen de Nederlandse grens als wel in het buitenland, houden en ook “Outdoor” schuwen wij niet. Dit alles ter verrijking en genoegen.

 Tot ziens bij "Den Koopere Olyfant".

 *) Omstreeks het einde van de jaren 40 van de vorige eeuw

Oorsprong van het roken en van de pijp:

Historie: Met een kleine variatie op een bekend gezegde zouden we heel goed kunnen spreken over "de pijp van Columbus". De eerste Westerse kennismaking met het roken vond namelijk plaats in Amerika (Virginia). De indianen rookten de gedroogde tabaksbladeren in handgemaakte houten pijpen. De zeelieden namen deze gewoonte al spoedig over. Op de lange zeereizen werd de honger stillende werking van het roken al snel gewaardeerd. Via de zeevaart werd het roken geïntroduceerd in de Europese havensteden. Vast staat dat in de tweede helft van de 16e eeuw het fenomeen roken bekend was in steden als Amsterdam, Hoorn en Enkhuizen. De oudst bekende schriftelijke vermelding stamt uit Enkhuizen, waar het "roken op kerkelijke hoogtijdagen" werd verboden.

Met de verbreiding van het pijproken ontstond o.a. in Nederland een bloeiende pijpnijverheid. In tegenstelling tot de houten Indiaanse pijp werd in Europa gewerkt met witbakkende klei als grondstof. Vanaf ongeveer 1600 ontstaan overal pijpmakerijen. De benodigde klei wordt in steeds grotere hoeveelheden ingevoerd vanuit omringende landen.
De grotere steden stonden (net als nu nog vaak) tolerant ten opzichte van nieuwe gewoonten. Roken werd in eerste instantie in Amsterdam dan ook snel geaccepteerd, veel sneller als op het platteland. De snelle groei van de Amsterdamse bevolking zorgde er tevens voor dat de produktie van, en de handel in, rookartikelen van groot economisch belang werd. Amsterdam diende daarbij als toevluchtsoord voor de eerste generatie pijpmakers die uit Engeland kwam. De fabrikage van pijpen werd al snel een echte vorm van industrie. De toenmalige seriematige produktie, met specialisten voor elke stap in het fabrikageproces, kende grote overeenkomsten met het nu zo verafschuwde lopende-band-werk.

Het pijpmaken nam in die tijd in Amsterdam zo'n vlucht dat er zelfs een periode een wekelijkse pijpenmarkt werd gehouden. Er bestaan dan, alleen in Amsterdam zelf al, inmiddels tientallen pijpmakerijen.
Het succes van de pijp zorgt er voor dat ook in andere steden pijpnijverheid ontstaat. Het meest succesvol is daarin Gouda. Daar heeft men namelijk veel meer oog voor de kwaliteit en het uiterlijk van de pijp. Mede als gevolg van de Hollandse welvaart is er steeds meer aandacht voor de pijp als modeartikel.
Deze ontwikkeling zorgt ervoor dat Amsterdam de toppositie kwijtraakt en niet meer herovert. Ondanks de belemmeringen die men de Goudse pijpmakers oplegt (heffen van belasting bij verkoop op de Amsterdamse markt) neemt Gouda de leidende rol over. Men sticht daar een eigen pijpenmarkt en houdt de koppositie vast tot ongeveer 1750.

Daarna komt de klad erin. Niet alleen wordt de produktie te duur (arbeidstijdverkorting en loonstijging); ook krijgt de consument meer interesse voor snuiftabak, de sigaar en later ook de sigaret. De pijp neemt met het ingaan van de 20e eeuw een zeer bescheiden minderheidspositie in. Als dan tenslotte ook de veel duurzamere houten pijp zijn intrede doet is het definitief gedaan. Het maken van kleipijpen gebeurt nu alleen nog heel kleinschalig als toeristische attractie.

• 01 Jan '70 - 01:00 Poll: Trip naar Dublin.
• 01 Jan '70 - 01:00 Poll: dg

Het productieproces van whisky kent verschillende stappen. Het proces begint met het bevochtigen van gerst waardoor de gerst zal ontkiemen tot mout. Dit heet mouten of malting. Daarna worden de moutkorrels boven een open vuur, of met hete lucht gedroogd, het eesten of kilning. Dit deel van het proces heeft grote invloed op de uiteindelijke smaak van een whisky aangezien de rookgeur diep doordringt in de moutkorrels. De voor het vuur gebruikte brandstof kan bijvoorbeeld wel of geen turf bevatten. Daarna, tijdens het mashen worden de gedroogde korrels fijngemalen en wordt er vervolgens water aan toegevoegd. In het ontstane moutbeslag zal het zetmeel na verloop van tijd omgezet worden in suikers. De volgende belangrijke stap in het proces is het gisten (fermentation) van de suikers. Hierdoor ontstaat de alcohol in het moutbeslag. De drank die ontstaat wordt wort of 'wash' genoemd. Het alcoholpercentage is dan echter nog niet veel hoger dan in bier en bedraagt ongeveer 7 tot 8 volumeprocent. De laatste stap in het productieproces van whisky is het distilleren (distillation). Hierbij wordt de wash in een koperen potketel (wash still) of roestvast stalen kolomketel verhit tot boven het kookpunt van alcohol. De verdampte alcohol wordt gekoeld en opgevangen waardoor deze een hoger alcoholpercentage heeft dan de wash. Dit distilleren wordt herhaald in een kleinere koperen potketel, de spirit still, waarna de dan ontstane whisky (spirit) in eikenhouten vaten wordt opgeslagen om te rijpen. Naast het eesten zijn ook de ketels en vaten van grote invloed op de smaak en het karakter van de whisky. Een minimale rijpingstijd voor een whisky is 3 jaar en 1 dag (volgens de Engelse wet, daarvoor heet het nog new make spirit), maar vele whiskysoorten worden veel langer opgeslagen in de houten vaten. Een goede whisky kan wel 30 jaar opgeslagen worden voordat deze uiteindelijk gebotteld wordt en in de winkel komt te staan.

Scotch whisky is de officiële benaming voor whisky afkomstig uit Schotland zoals dat is vastgelegd in de Europese wetgeving.

Single malt whisky

Tegenover de blended whisky's staan de single malt whisky's, die bestaan uit whisky's afkomstig van één distilleerderij. Deze whisky's zijn vaak wat 'ruiger' van smaak; bijvoorbeeld de whisky's uit het westen van Schotland kenmerken zich door een zilte, jodium-achtige smaak. Single malts worden gedistilleerd in koperen potketels. Tijdens het bereiden past men de techniek eesten toe, waarbij de gerst wordt verhit boven een vuur dat vaak ook een deel turf bevat. Deze turf of juist het ontbreken ervan heeft een sterke invloed op de uiteindelijke smaak van de whisky.

Er zijn vier whiskygroepen die worden ingedeeld naar de geografische ligging van de distilleerderij:

• Highland malt; van de hooglanden boven de lijn Dundee-Greenock
• Lowland malt; uit het gebied ten zuiden van deze lijn
• Islay malt; van het eiland met die naam
• Campbeltown malt; van stokerijen op de Mull of Kintyre, dat is het Zuid Westelijke gebied van het schiereiland Kintyre in Zuid West Schotland.

De Highland regio is erg groot en wordt vaak verder onderverdeeld in:

• Northern Highlands
• Western Highlands
• Eastern Highlands
• Speyside, in deze regio ligt de hoogste concentratie distilleerderijen.
• Islands (Arran, Mull, Jura, Skye, Orkney)

Fles "25 years old" single malt whisky uit de "Fine Oak" series

Het maken van single malt whisky is niet enkel voorbehouden aan Schotland. Ook in andere landen wordt single malt whisky gemaakt, bijvoorbeeld in Japan, Brazilië, Frankrijk, Canada, India, Nieuw-Zeeland, op Tasmanië en zelfs in Nederland en België. In Wales wordt sinds kort weer single malt whisky gemaakt, nadat de whisky-industrie daar 100 jaar had stilgelegen. De naam van deze whisky is Penderyn.

Het ideale whiskyglas voor een single malt is een niet al te groot tulpvormig glas op een voetje. Het glas is dan klein genoeg om de geur niet al te snel te laten vervliegen, en groot genoeg om ook de neus mee te betrekken bij het nuttigen van de whisky. Het cognacglas voldoet over het algemeen ook prima. Een single malt drinken uit een tumbler is eigenlijk not-done: de tumbler is geschikt voor whisky on the rocks (met ijs), en dus niet voor een single-malt.

Het toevoegen van een of enkele druppels water zet een proces in gang dat de geur beter vrijmaakt, en de smaak wat verzacht. Te veel water is echter funest, net als het gebruik van ijs, omdat de kou er voor zorgt dat de smaaksensatie minder wordt.